| تبليغات | X |
.jpg)
ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر « میترا» می پنداشتند، و به همین دلیل این شب را جشن می گرفتند و گرد آتش جمع می شدند و شادمانه رقص و پایکوبی می کردند.آن گاه خوانی الوان می گستردند و « میزد» نثار می کردند.
«میزد» نذری یا ولیمه ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا، و در آیین های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می گستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآورده ها و فرآورده های خوردنی فصل و خوراک های گوناگون، از جمله خوراک مقدس و آیینی ویژه ای که آن را « میزد» می نامیدند، بر سفره جشن می نهادند.
و بازمانده این رسوم هنوز پابرجاست و به ویژه به وسیله خانواده های زرتشتی در ایران و هندوستان و سایر کشورهای جهان، تمام و کمال اجرا می گردد.
باوری بر این مبنا نیز بین مردم رایج بود که در شب یلدا، قارون ( ثروتمند افسانه ای) ، در جامه کهنه هیزم شکنان به در خانه ها می آید و به مردم هیزم می دهد، و این هیزم ها در صبح روز بعد از شب یلدا، به شمش زر تبدیل می شود، بنابراین، باورمندان به این باور، شب یلدا را تا صبح به انتظار از راه رسیدن هیزم شکن زربخش و هدیه هیزمین خود بیدار می ماندند و مراسم جشن و سرور و شادمانی بر پا می کردند .
مراسم تولد میترا به عنوان شبی مقدس همراه با آیین مهر« میترائیسم»، از طریق مانویان و نوافلاطونیان مشرق زمین، به اروپا رفت و پس از بسط و گسترش آیین مسیحیت، بسیاری از آداب و رسوم « کیش مهر» جذب آن شد و میلاد مهر، که به عقیده مهرپرستان منجی بشریت در پایان دنیا خواهد بود، به مسیح منتسب گشت و شب یلدا تبدیل شد به شب نوئل که در روز 25 ماه دسامبر جشن گرفته می شود و چند شب با شب یلدای ما فاصله دارد.
ابو ریجان بیرونی در « آثار الباقیه» می نویسد:
« و در شبی که روز بیست و پنجم این ماه بر آن مقدم است، به عقیده رومیان شب بیست و پنجم محسوب می شود و عید میلاد در آن روز است که عید میلاد مسیح باشد و عید یلدا»
پورداود در « یشت ها» می نویسد:
« باید دانست که جشن میلاد مسیح( نوئل) که در 25 دسامبر نثبیت شده ، طبق تحقیق محققان در اصل جشن ظهور میترا( مهر) بوده است که عیسویان در قرن چهارم میلادی آن را روز تولد عیسی قرار دادند.»
زرتشت براي نخستين بار موسيقي مذهبي را در دنيا پايهگذاري كرد و شادي به عنوان يك اصل در آيين زرتشت در آمد.
اگر چه اطلاع زيادي از دين زرتشت ( دوره مادها ) در دست نيست ولي شواهد حاكي از آن است كه موسيقي در اين دوره گسترش قابل توجهي به ويژه در مراسم مذهبي داشته است . هرودوت مورخ معروف يونان باستان مي گويد "مغها ( روحانيون زرتشتي) در دوره هخامنشي نيايشهاي مذهبي مربوط به خدايان را با آواز و بدون همراهي با سازهايي نظير ني اجرا مي كردند". بنابراين عدم استفاده از ساز در موسيقي مذهبي در ادوار گذشته وجود داشته و اثرات آن تا امروز هم ديده مي شود.
با آن كه زمان زرتشت به درستي مشخص نيست و به اختلاف روايت از حدود ۶۰۰ ميلادي تا سده هاي ۶ و ۷ قبل از ميلاد گفته شده ، ولي به احتمال زياد در دوران ماد مي زيسته و در صدد اصلاح آيينهاي آلوده به خرافات مغها بوده است.
در هر حال بخش اصلي كتاب زرتشت يا اوستا به نام" گاتها" مجموعه اي از شعر آزاد (هجايي) است كه با آهنگ و به صورت نيايش (هيمن) خوانده مي شد. همچنين بخش ديگر اوستا به نام "يشت" معني آواز يا آواز نيايش گونه را دارد. گاتها اواسط كتاب يسنا قرار دارد كه ۱۷ سرود مذهبي است كه احتمامل مي رود از سروده هاي خود زرتشت باشد .
تصور مي شود واژه "گاه" در موسيقي سنتي ايران به شكل پسوند در نام دستگاهها و رديفها، يادگار همان "گات" باستاني باشد كه در فارسي ميانه يا پهلوي "گاس" به معني سرود و سپس در فارسي دري به شكل گاه در آمده است.
بنابراين در اوستا بارها توصيه شده است كه گاتها را با آواز بخوانند، از اين رو زمزمه يا خواندن آهسته در نظر زرتشتيان اهميت ويژه اي دارد و نيز گفته شده است: "هر گاه كسي گاتها را با آواز نخواند و يا مانع شود كسي به آواز بخواند، مرتكب گناه بزرگي شده است." اين بود كه زرتشتيان يا آرياييها، دعاهاي خود را كه موزون و آهنگين بود، مي سرودند و معتقد بودند اگر چنين باشد، تأثير آنها به مراتب بيشتر مي شود.
موسيقي مذهبي را نخستين بار زرتشت به كار گرفت و هنوز هم در دنيا از الحان او استفاده مي كنند و اين امر در آيين زرتشت به صورت يك اصل در آمد، به طوري كه در" هفتن يشت " شادي نكردن را به عنوان يك گناه به شمار مي آورد.
سروش كه در اوستا به صورت "سروشه" از آن ياد شده و در زبان پهلوي به شكل سروش در آمده، نام فرشته اي بود كه در آيين زرتشت جايگاه والايي داشت و روز هفدهم هر ماه شمسي را منسوب به او مي دانستند. در آن روز به نيايشگاهها رفته و دعا مي خواندند، در اين روز تفسير و ترجمه پهلوي اوستا را نيز با آهنگ و آواز خوش مي خواندند .
برگرفته از سایت http://www.iranianuk.com